در سال‌های اخیر، عرضه و مصرف فرآورده‌هایی با عناوینی مانند «چاق‌کننده»، «افزایش وزن سریع» یا «گین آپ» در برخی عطاری‌ها و مراکز غیرمجاز افزایش یافته است. این محصولات اغلب به‌صورت پودر، کپسول یا شربت عرضه می‌شوند و معمولاً با ادعای افزایش وزن سریع، بدون عارضه و کاملاً گیاهی به مصرف‌کنندگان معرفی می‌گردند.

این در حالی است که بررسی‌های آزمایشگاهی و گزارش‌های بالینی نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از این فرآورده‌ها فاقد مجوزهای قانونی بوده و حاوی ترکیبات دارویی خطرناک و اعلام‌نشده هستند.

 ترکیبات پنهان و خطرناک

در بسیاری از فرآورده‌های غیرمجاز چاق‌کننده که به‌طور غیرقانونی در عطاری‌ها توزیع می‌شوند، مواد زیر شناسایی شده است:

• کورتیکواستروئیدها (مانند دگزامتازون و پردنیزولون)
• داروهای افزایش‌دهنده اشتها (مانند سیپروهپتادین)
• ترکیبات شیمیایی ناشناخته یا دوزهای غیرمجاز دارویی

این مواد بدون اطلاع مصرف‌کننده و بدون نظارت پزشکی در محصول وجود دارند و مصرف آن‌ها می‌تواند باعث افزایش وزن کاذب ناشی از احتباس آب و تجمع چربی ناسالم شود، نه افزایش وزن سالم.

 عوارض مصرف این فرآورده‌ها

مصرف این محصولات می‌تواند با عوارض جدی و گاه جبران‌ناپذیر همراه باشد، از جمله:

• اختلال در عملکرد غدد فوق‌کلیوی
• افزایش فشار خون و قند خون
• تضعیف سیستم ایمنی بدن
• پوکی و نکروز (سیاه شدن) استخوان
• اختلالات هورمونی
• بروز چاقی موضعی و غیرطبیعی (صورت پُف‌آلود، تجمع چربی شکمی)
• وابستگی دارویی و بروز علائم ترک پس از قطع مصرف

نگران‌کننده‌تر آن‌که این عوارض ممکن است پس از قطع مصرف و به‌صورت ناگهانی بروز کنند.

 «گیاهی بودن» به‌معنای بی‌خطر بودن نیست

برخلاف تصور رایج، صرف استفاده از واژه‌هایی مانند «گیاهی» یا «سنتی» تضمینی برای ایمنی یک فرآورده نیست. هر محصولی که اثر دارویی قابل‌توجه دارد، باید از نظر ترکیب، دوز و ایمنی مورد بررسی علمی و قانونی قرار گیرد. فرآورده‌های فاقد مجوز، حتی اگر منشأ گیاهی داشته باشند، می‌توانند سلامت مصرف‌کننده را به‌طور جدی تهدید کنند.

 راهکار ایمن برای افزایش وزن

افزایش وزن سالم تنها از طریق روش‌های علمی و ایمن امکان‌پذیر است، از جمله:

• اصلاح الگوی تغذیه تحت نظر کارشناس تغذیه
• بررسی علل زمینه‌ای لاغری
• استفاده از مکمل‌ها و فرآورده‌های دارای مجوز رسمی از سازمان غذا و دارو قابل تهیه از داروخانه ها
• مشاوره با پزشک یا متخصص تغذیه

 توصیه نهایی

به شهروندان توصیه می‌شود:

• از مصرف هرگونه فرآورده چاق‌کننده فاقد مجوز بهداشتی خودداری کنند.
• قبل از مصرف مکمل‌ها و داروها، اصالت و مجوز آن‌ها را بررسی نمایند.
• در صورت مشاهده عوارض مشکوک، مراتب را به مراکز درمانی یا سامانه‌های نظارتی گزارش دهند.

سلامت، سرمایه‌ای نیست که بتوان آن را به وعده‌های افزایش وزن سریع و بدون پشتوانه علمی سپرد.