مارگزیدگی:

مارها به 3 دسته غیر سمی، نیمه سمی و سمی تقسیم بندی می شوند. ساده ترین راه تشخیص سمی از غیرسمی بررسی دندان های مار است.

الف) مارهای غیر سمی : نیش ندارند و دارای دندان های ساده هستند. در محل گزش معمولا دو ردیف سوراخ هلالی شکل دیده می شود.

ب)مارهای نیمه سمی: دارای یک جفت نیش تزریق کننده سم در عقب فک بالا

ج)مارهای سمی: دارای یک جفت نیش در جلوی فک فوقانی. مارهای سمی خود به چندین دسته تقسیم می شوند. در محل گزش یک یا دو سوراخ اصلی دیده می شود.

*حالتی وجود دارد که گزش اتفاق می افتد اما مار سم خود را تزریق نمی کند که به آن گزش خشک گفته می شود.

تظاهرات بالینی مار گزیدگی:

تظاهرات بالینی مارگزیدگی بر اساس نوع مار، سن مار، مقدار سم تولید شده، وجود باکتریهای مختلف در دهان مار، سن و وزن فرد گزیده شده، وجود بیماری های زمینه ای در فرد مار گزیده، محل گزش و میزان فعالیت و تحرک بعد از مار گزیدگی می تواند کاملا متفاوت باشد.

الف)علائم لوکال: درد، اریتم، وزیکول، تاول، نکروز که در موارد شدید می تواند کل اندام را درگیر کند.

ب)علائم سیستمیک: تهوع، استفراغ، درد شکمی، سردرد، گیجی، خونریزی از محل گزش، خونریزی های زیر پوستی، خونریزی از لثه، هماچوری، خونریزی گوارشی و خونریزی مغزی، دیسترس تنفسی، تپش قلب، کاهش فشارخون، تب، دردشکمی، افزایش قندخون، نارسایی حاد کلیوی و ...

کمک های اولیه تا رسیدن به مرکز درمانی:

-فرد را از محل گزش دور کنید و هرچه سریع تر به مرکز درمانی ارجاع دهید.

-محل گزش را با استفاده از آب و صابون شستشو یا با پارچه تمیز و مرطوب و بدون ماساژ یا فشار دادن تمیز کنید.

-لباس های تنگ، حلقه ، انگشتر، دستبند و .... را از اندام گزیده شده خارج کنید.

-از دستکاری و یا ساکشن محل گزش با دهان خودداری کنید.

-در مارگزیدگی استفاده از کمپرس یخ یا آب یخ ممنوع است.

-بستن بالای محل گزش با استفاده از تورنیکت یا هر وسیله دیگری توصیه نمی شود.

-بیمار را در وضعیت نشسته یا درازکش قرار دهید به طوری که اندام گزیده به طور افقی قرار گیرد.

-عضو گزیده شده را تا حد امکان بی حرکت کنید.این کار را می توانید با آتل یا چوب و پارچه و ... انجام دهید.

-اگر مار گزنده، کشته یا زنده گرفته شده است، آن را به مرکز درمانی ارسال کنید. البته توجه داشته باشید که مار کشته شده و حتی سر قطع شده می تواند تا چند ساعت به طور رفلکسی باعث گزش شود.

-اگر بعد از گذشت 2 ساهت از مارگزیدگی هیچگونه علائم لوکال، سیستمیک یا اختلالات آزمایشگاهی وجود نداشته باشد، به جز پیشگیری از نظر کزاز، نیاز به اقدام خاصی نیست ولی فرد باید به مدت 12 ساعت تحت نظر باشد، چون در موارد نادر گزش توسط نوع خاصی از افعی ها، بیمار 8 تا 10 ساعت بعد از گزش، علامتدار می شود.

*در گزش مارهای غیرسمی، شستشوی محل گزش، تزریق تتابولین، تزریق واکسن کزاز(در موارد لزوم) و تجویز آنتی بیوتیک را در موارد مورد لزوم فراموش نکنید.