آنچه باید در مورد داروهای استروئیدی بدانیم :

 

ترکیبات استروئیدی:

 

استروئیدها:

مهمترین نوع استروئید در بدن انسان کلسترول نام دارد .علاوه بر این در بدن انسان، استروئیدها بصورت هورمونهایی همچون استروژن، تستسترون و کورتیزول دیده میشوند.

 

استروئیدهای آندروژنیک(هورمون های جنسی ):

این دسته از استروئیدها ، هورمون های جنسی هستند ؛ مانند قرص های ضد حاملگی و یا داروهائی که بعد از یائسگی در زنان مصرف می شود و یا تستوسترون که گاهی ورزشکاران بعنوان" دوپینگ" از آن ها استفاده نابجا می کنند . این دسته از استروئیدها را نباید با کورتیکواستروئیدها اشتباه کرد.

 

 

وابستگی به استروئید:

بسیاری از ورزشکاران به منظور دستیابی به اندامی زیبا و ورزیده، افزایش قدرت عضلانی ، و کاهش میزان چربی بدن خود اقدام به مصرف استروئیدها می کنند . افرادی که به این دلایل و به طور مداوم از استروئید ها استفاده می کنند اغلب به نوعی بیماری رفتاری دچار می شوند که درآن مردان با وجودی که مقدار زیادی ماهیچه دارند، تصور می کنند که بدنی ضعیف ولاغر داشته و زنان با وجود اینکه لاغر هستند، تصور می کنند بسیار چاق هستند.   در شرایطی که فرد دائماً  به دنبال عضلانی بودن و یا حجیم بودن عضلات خود باشد، به سختی خواهد توانست مصرف استروئیدها را قطع کند. برخی از این افراد مصرف استروئیدها را تا مرز آسیب رساندن به سلامتی خود ادامه می دهند.

 

عوارض مصرف طولانی مدت استروئیدها عبارتند از:

آسیب به غدد جنسی (بیضه ها و تخمدانها)،بیماری های کبدی،اختلالات کلیوی،خشونت و پارانویا بیماری های پوستی و مویى، افزایش میزان کلسترول خون،فشار خون بالا،صدمات به تاندون ها،توهم قدرت و شکست ناپذیری، تجمع مایعات در بدن، توقف رشد استخوان ها در نوجوانان

 

کورتیکواستروئیدها

گلوکوکورتیکواستروئیدها (glucocorticosteroids) ، که به اختصار به آنها کورتیکواستروئید ها یا کورتون ها گفته می شود ، داروهائی هستند که مانند کورتیزول عمل می کنند .کورتیزول یکی ازهورمون های طبیعی بدن است که توسط غدد فوق کلیوی که دربالای کلیه ها قرار دارند ساخته شده و به خون ریخته می شوند .کورتیزول برای اعمال طبیعی بدن لازم است. داروهای کورتیکواستروئیدی که به "کورتون "معروف هستند ، با مقادیری تجویز می شوند که بیشتر ازمقدار طبیعی کورتیزول در بدن است . با مقادیر بالاتر از حدطبیعی ، این ترکیبات اثرات ضد التهابی قوی دارند و علائم بیماری های التهابی مانند انواع، آسم و بیماری های التهابی روده را تخفیف می دهند.

 

انواع کورتیکواستروئیدها:

برخی کورتیکواستروئیدهائی که در لیست داروهای ایران وجود دارد عبارتند از: پردنیزولون، متیل پردنیزولون، هیدروکورتیزون، بتامتازون

انواع استنشاقی و تنفسی کورتیکواستروئیدها :که برای درمان آسم تجویز می شوند مانند بکلومتازون و فلوتیکازون

 

موارد مصرف کورتیکواستروئیدها:

بیماری های روماتیسمی، آلرژی های مختلف بیماری آدیسون ( کم کاری غدد فوق کلیوی) آسم ، بیماری انسدادی مزمن ریه، ورم مغز، سرطان خون وسرطان غدد لنفاوی، پیوند اعضا، بیماری های پوستی مختلف (کهیر)، بیماری های التهابی روده

 

عوارض کورتیکواستروئیدها:

عوارض کورتیکواستروئیدها را بیماران زیاد شنیده اند و بسیاری از اسم" کورتون "وحشت دارند .با وجود عوارض مهمی که این داروها دارند ، کورتیکواستروئیدها جزو داروهای بسیار مهم در پزشکی هستند .با دانستن عوارض احتمالی ، می توان کارهائی که در جهت پیشگیری از بروز این عوارض و یا درمان آن ها موثر هستند را انجام داد.

 

عوارض کورتیکواستروئیدهای خوراکی:

کورتیکواستروئیدهای خوراکی مانند پردنیزولون ، بیشترین نوع درمان با کورتیکواستروئیدها در بیماری های روماتیسمی هستند و بیشترین عوارض نیز با این نوع درمان بوجود می آید .احتمال بروز عوارض بستگی به مقدار مصرف روزانه و طول مدت درمان دارد .پس از چند روز تا چند هفته که از مصرف این داروها بگذرد ، احتمال بروز عوارض زیر زیاد می شود .این عوارض عبارتند از: جمع شدن مایع در بدن و ایجاد ورم در پاها، بالا رفتن فشار خون، تغییرات در ُخلق و خوی، عوارض گوارشی مثل تحریک معده و روده ( درد، تهوع ، اسهال و بندرت زخم و یا خونریزی) افزایش وزن و جمع شدن چربی در شکم ، صورت و پشت گردن در مصرف طولانی دارو، آب مروارید (کاتاراکت )و آب سیاه( گلوکوم )در چشم ها افزایش قند خون که می تواند بیماری دیابت را تشدید کند، کم شدن کلسیم در استخوان ها و ایجاد پوکی استخوان و شکستگی های استخوان، نامنظم شدن عادت ماهیانه در زنان، نازک شدن پوست و ایجاد خونمردگی در آن و دیر جوش خوردن زخم و آکنه ، روییدن موهای اضافی، کم شدن رشد در کودکان ضعف عضلانی، عفونت کاندیدایی

 

عوارض تزریق موضعی کورتیکواستروئیدها:

عوارض تزریق کورتیکواستروئیدها در مفاصل و یا بافت های اطراف مفاصل به مراتب کمتر از عوارض داروهای خوراکی هستند .واکنش های حساسیتی ، درد ، عفونت ، تغییرات پوست بشکل نازک شدن و تغییر رنگ در نزدیک محل تزریق .در مورد تزریق داخل مفصلی کورتیکواستروئیدها ، معمولا این تزریقات را بیشتر از 3 تا 0 بار در یک مفصل در یک سال انجام نمی دهند.

 

نکاتی که در موقع مصرف کورتیکواستروئیدها باید رعایت شود:

اگر دارو برای یک بار در روز تجویز شده است ، آن را صبح ها مصرف کنید .در بعضی موارد پزشکان دستور می دهند که کورتیکواستروئیدها یک روز در میان مصرف شوند. برای پیشگیری از تحریک معده ، دارو را با غذا مصرف کنید. اگر از داروهای آنتی اسید ( مثل آلومینیوم ام-جی ) استفاده می کنید ، آن را حداقل دو ساعت بعد از خوردن کورتیکواستروئید مصرف کنید.

پس از استفاده از اسپری های کورتون دهان خود را بشویید.

 

به خاطر داشته باشید که:

بدون مشورت با پزشک ، تحت هیچ شرایطی مصرف کورتون را قطع نکنید.

بطور سرخود ، مقدار کورتون را کم یا زیاد نکنید .لازم است با توجه به شرایط بیماری و نتایج آزمایشات و مصرف داروهای دیگر ، پزشک و بیمار باتفاق هم در مورد قطع دارو وچگونگی کم کردن تدریجی آن تصمیم بگیرند.

در مورد جلوگیری از پوکی استخوان براثر مصرف کورتون ، باپزشک مشورت کنید.

در صورت لزوم ، در مورد رژیم غذایی خود با متخصص تغذیه مشورت کنید.

 

مصرف کورتیکواستروئیدها در حاملگی و شیردادن: پردنیزولون را می توان در زمان حاملگی و شیر دادن مصرف کرد . بیاد داشته باشید که هیچگاه به ناگهان کورتیکواستروئیدها را قطع نکنید.

 

واکسیناسیون در هنگام مصرف کورتیکواستروئیدها: واکسیناسیون با واکسن هائی که حاوی ویروس زنده هستند در موقع مصرف کورتیکواستروئیدها توصیه نمی شود ، ولی در زنانی که در سنین باروری هستند ، واکسیناسیون بر علیه سرخجه بهتر است انجام شود .واکسیناسیون برعلیه پنوموکوک و واکسیناسیون سالیانه برعلیه آنفلوآنزا بدون خطر بوده و توصیه می شود.

 

اخطار :چنانچه از کورتون استفاده می کنید به یاد داشته باشید که توقف خودسرانه این دارو، ویا کم کردن ناگهانی مقدار آن خطرناک است ، زیرا از طرفی باعث شعله ورشدن بیماری می شود و ازطرف دیگر اختلالات متابولیکی خطیر ایجاد می کند .برای کم کردن مقدار کورتون ، پزشکان دستور می دهند که مقدار دارو به آهستگی کم شود .از طرف دیگر هیچوقت بدون دستور پزشک ، مقدار کورتون را زیاد نکنید.